Munadyggur almennur geiri - Verkstova um vitlíki í almennum tænastum

Verkstovan savnaði "maskinrúmið" í føroyska almenna geiranum - umboð frá lyklastovnum sum TAKS, heilsuverkinum, almannaverkinum, kommunum og Dátueftirlitinum. Hesin fjølbroytti bólkur endurspeglaði breiddina av tænastum, sum vitlíki møguliga kann broyta.

Ikki um at spara, men at veita tænastur

Eitt afturvendandi evni var, at nýtsla av vitlíki í almenna geiranum snýr seg ikki um at skerja starvsfólkatalið. Sum ein luttakari orðaði tað: "Vit hava enn tørv á teimum heitu hondunum." Vónin er, at vitlíki kann hjálpa við teimum "køldu hondunum", so meira tíð verður til tær heitu hendurnar.

Almenni geirin er undir trýsti. Umsorganarøkið manglar starvsfólk. Fyrisitingarligar mannagongdir krevja tilfeingi, sum kundi verið brúkt upp á borgararnar. Spurningurin er ikki, um vit skulu brúka vitlíki, men hvussu vit brúka tað til at veita tær tænastur, sum almennir stovnar eiga at veita.

Møguleikar í geiranum

Luttakararnir eyðmerktu fleiri ítøkiligar møguleikar, har vitlíki kann geva virði beinanvegin:

Toll og marknaðaruppgávur: Sjálvvirkandi skanning av kvittanum og tollavgreiðsla, sum møguliga loyvir ferðandi at avgreiða toll, áðrenn tey koma heim.

Kommunalar tænastur: Sjálvvirking av byggisamtyktum, eyðmerking av tómum húsum fyri eftirlit, og betring av samskiftinum millum land og kommunur.

Heilsu- og almannatænastur:

• Vaktarplanlegging og koyrirutur í heimatænastuni
• Tala-til-tekst í sambandi við skjalaprógvan
• Eyðmerking av atferðarbroytingum hjá borgarum
• Stuðul til fíggjarstýring í almannaskipanum

Fyrisitingarlig effektivisering:

• Sjálvvirking av almennum innliti, sum í løtuni krevur stóra orku
• Ger av Business Intelligence (BI) frágreiðingum
• Skjalahald og journalisering

Borgaratænastur: Frá einføldum kjattbottum til skilagóðar skipanir, sum leiðbeina borgarar gjøgnum fløktar reglur og mannagongdir.

Tann løgfrøðisliga lammilsin

Kanska tann týdningarmesta staðfestingin var, at luttakarar kendu seg "juridiskt lammaðar". Mótstríðandi reglur, ógreið loyvi og manglandi mannagongdir skapa eitt umhvørvi, har stovnar óttast at flyta seg framá.

Sum ein luttakari nevndi: "Vit kunnu ikki bara beina reglur av vegnum fyri at koyra skjótari; vit mugu gera av, hvussu skjótt vit kunnu koyra." Í løtuni steðgar óttin fyri at "koyra útav" stovnar frá at koyra yvirhøvur.

Løgfrøðingar hava sjáldan fakliga vitan um vitlíki. At hvør stovnur keypir sær løgfrøðisliga ráðgeving uttanífrá skapar ineffektivitet. Tørvur er á sentralari løgfrøðisligari ráðgeving – ein "grønt ljós" funktión, sum kann vegleiða øllum stovnum.

Privatlív, virðing og menniskjalig virði

Kjakið vísti fjølbroytta hugsan um vitlíki á viðkvæmum økjum sum eldraøkinum. Tá spurt varð, um borgarar vildu havt robottar at gera røktaruppgávur, vóru ikki øll so skeptisk. Kanska føla mong seg meira sjálvbjargin og virðilig við at ein maskina hjálpir við persónligum røktaruppgávum heldur enn ein fremmandur persónur.

Ein luttakari legði dent á: "Vitlíki kann leiðbeina tí vaksandi talinum av starvsfólkum uttan fakliga útbúgving og tryggja, at tey hava serfrøðivitan við hondina." Hendan vinklingin – vitlíki sum góðskutrygging og førleikamenning – flytir fokus frá at seta í staðin til at styrkja.

Dátusilo'ir og undirstøðukervi

Verkstovan eyðmerkti avbjóðingar við undirstøðukervinum. Sambandið millum lands- og kommunalar skipanir er vánaligt. Lyklaskipanir sum heilsujournalin eru ikki nóg talgildisbúnar til framkomna vitlíkisnýtslu. Atgongusstýring á felags pallum skapar trygdarváða, sum verður størri við evnunum hjá vitlíki at finna upplýsingar.

Luttakarar løgdu dent á, at vitlíkisverkætlanir mugu knýtast at Heldin (fólkayvirlitið og dátuvekslarin). Sum ein nevndi: "Vit kunnu ikki byggja vitlíki oman á isoleraðar siloer."

Næstu stigini

Verkstovan endaði við ítøkiligum tilmælum:

Stovna eina løgfrøðisliga tænastueind: Ein sentral eind, sum kann geva "grønt ljós" til vitlíkisnýtslu, so hvør stovnur ikki skal stríðast einsamallur.

Set í verk "Quick Win" verkætlanir: Íverkset sjónligar pilotverkætlanir við lágum váða (t.d. sjálvvirkandi kvittanarskanning) fyri at skapa framdrift og álit.

Brúgv millum land og kommunur: Krav at brúka Heldina, serliga viðvíkjandi eldraøkinum og bústaðardátum.

Dagfør innkeypsstandardir: Endurskoða almennar sáttmálar fyri at krevja, at veitarar upplýsa um vitlíkisnýtslu og tryggja dátu-samskifti.

Ger vegleiðingartilfar: Menna greiðar mannagongdir fyri amboð, sum starvsfólk vilja brúka, men ikki vita hvussu brúkast í samsvar við reglur.

Stovna eina átakseind: Stovna ein sentralan tøkniligan serfrøðibólk at hjálpa stovnum at seta vitlíki í verk.

Ein geiri klárur at flyta seg

Verkstovan vísti ein almennan geira, sum skilur møguleikarnar við vitlíki og ynskir at brúka teir – ikki fyri at spara, men fyri at kunna veita ta tænastu, sum borgararnir hava uppiborið. Avbjóðingarnar eru veruligar: løgfrøðislig óvissa, manglandi undirstøðukervi, manglandi førleikar og avmarkað tilfeingi.

Men tað er eisini verulig optimisma. Sum ein luttakari nevndi í samanbering við Danmark: "Vit hava fundamentið uppá pláss og kunnu flyta okkum sera skjótt. Danir tosa nógv, men har er lítið ítøkiligt."

Føroyski almenni geirin hevur møguleika at ganga undan heldur enn at fylgja aftaná. Við greiðari kós, sentralum stuðli og skilagóðari raðfesting kann vitlíki gerast eitt amboð fyri betri almennar tænastur og samstundis verja tey menniskjaligu virðini.

Spurningurin er ikki, um vitlíki fer at broyta almenna geiran. Spurningurin er, um vit vilja skapa hesa broytingina tilvitað, ella um vit bara lata hana henda.